Vertalingen uit het Portugees

Als Jong Meisje

mem‘Menina e moça’ zijn drie woorden uit het Portugees en betekenen ‘meisje en jong’ of ‘jong en meisje’. Het zijn ook de eerste woorden van een boek dat in 1554 in Ferrara in Italië door de uitgever Samuel Usque gepubliceerd werd onder de titel História de Menina e Moça (geschiedenis van jong meisje). Het boek wordt toegeschreven aan Bernardim Ribeiro, over wie praktisch geen biografische gegevens bestaan. Dat hij geleefd heeft, wordt door niemand in twijfel getrokken. Over dit boek en deze schrijver gaat het hier.

Het intense verdriet dat van de pagina’s springt en het verzet van dit boekje tegen zijn interpretatie hebben mij vanaf mijn studie Portugees geïntrigeerd. In Als Jong Meisje wordt door Portugese letterkundigen vaak de oorsprong gezien van de in de fado’s zo hartstochtelijk bezongen saudade, maar ik betwijfel dit. ‘Hineininterpretieren’ is het woord dat mij te binnen schiet wanneer deze connectie gelegd wordt.

De interessantste interpretatie heeft betrekking op de Jodenvervolgingen van de zestiende eeuw op het iberische schiereiland. De Joden, die er al eeuwen woonden, werden gedood, verdreven of tot bekering gedwongen. Deze vervolging heeft onder de joden van de 16e tot de 18e eeuw een bijna even sterke indruk nagelaten als de holocaust van 1933 tot 1945 op de naoorlogse Europeanen. Als je deze interpretatie volgt vallen veel stukjes van de puzzel op hun plaats. Het boekje probeert voor de buitenwereld geheim te houden, wat het aan ingewijden kwijt wil. Achter deze hoofse liefdesroman gaat een wanhopige klacht schuil over de uitzichtloosheid waarin het geloof is terechtgekomen op het moment dat de inquisitie achter de Joden aanging. Het onomstotelijke bewijs dat deze interpretatie klopt, is echter moeilijk te leveren en wellicht daarom wordt hij in Portugal steeds opnieuw en meestal onbeargumenteerd door historici en tekstbezorgers opzij geschoven. Ik heb besloten me te wagen aan deze hypothese en hem uit te proberen.

Hier wordt u doorverwezen naar de vertaling.
Hier naar mijn interpretatie

 

(c) Ruud Ploegmakers 2017